Zgodność z ramowymi przepisami bezpieczeństwa pracy · Dyrektywa 89/391/EWG

Dyrektywa 89/391/EWG to fundament europejskiego prawa bezpieczeństwa i zdrowia w pracy. Nakłada ona na pracodawcę obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia pracowników we wszystkich aspektach związanych z pracą, oparty na dziewięciu ogólnych zasadach prewencji: unikanie ryzyka, ocena ryzyka, którego nie można uniknąć, zwalczanie ryzyka u źródła, dostosowanie pracy do człowieka, zastępowanie tego, co niebezpieczne, planowanie prewencji. Wymaga również udokumentowanej oceny ryzyka, wyznaczenia pracowników odpowiedzialnych za ochronę, zorganizowania pierwszej pomocy i ewakuacji, a także informowania, szkolenia i konsultowania pracowników. Dyrektywy sektorowe, w tym 92/104/EWG dla przemysłu wydobywczego, doprecyzowują ją, nie zastępując jej.

W górnictwie i przemyśle wydobywczym praktyczne stosowanie tych zasad bywa najtrudniejsze. Zakłady łączą stałą koaktywność, wielopoziomowe podwykonawstwo, stanowiska odosobnione, ciężkie maszyny mobilne, prace strzałowe, prace na wysokości, atmosfery wybuchowe, narażenie na pyły krzemionkowe. Powtarzają się trzy pytania: czy dokument oceny ryzyka jest aktualizowany, gdy zmienia się sposób wykonywania pracy, czy tylko raz do roku przy okazji przeglądu rocznego? Czy firmy zewnętrzne są rzeczywiście włączone w koordynację, czy ogranicza się to do podpisanego planu prewencji? Czy pracownicy zgłaszający niebezpieczną sytuację otrzymują decyzję, czy tylko potwierdzenie odbioru?

Warto rozwiać częste nieporozumienie: dyrektywa ramowa nie podlega certyfikacji i żadna jednostka nie wydaje zaświadczenia o zgodności z 89/391/EWG. Jest ona transponowana do prawa krajowego każdego państwa członkowskiego, a jej przestrzeganie kontroluje inspekcja pracy i ocenia sąd. Funkcjonujący system ISO 45001 nie oznacza zgodności: organizuje on zarządzanie bezpieczeństwem i zdrowiem, ale nie gwarantuje, że każdy ustawowy obowiązek zakładu jest spełniony ani że ocena ryzyka jest aktualna dla każdego stanowiska.

Audyt zgodności kończy się stwierdzeniem binarnym: obowiązek jest spełniony albo nie jest. Diagnoza dojrzałości odpowiada na inne pytanie: na jakim poziomie opanowania znajduje się dana praktyka i jakie konkretne działanie pozwala przejść na poziom wyższy. Zakład może dysponować formalnie kompletną oceną ryzyka i jednocześnie nie mieć żadnej kultury zgłaszania zdarzeń potencjalnie wypadkowych. Wynik dla każdego obszaru tematycznego uwidacznia tę lukę, luka względem celu generuje plan działania, a sztuczna inteligencja grupuje działania w priorytetową mapę drogową, również dla kilku zakładów jednocześnie.

Model referencyjny jest gotowy do użycia i stanowi Państwa własność. Mogą Państwo modyfikować obszary tematyczne, pytania i poziomy dojrzałości albo zlecić sztucznej inteligencji opracowanie wersji dostosowanej do Państwa działalności, kamieniołomu, kopalni podziemnej czy instalacji przeróbczej, na podstawie własnych dokumentów oceny ryzyka zawodowego, planów prewencji i instrukcji bezpieczeństwa.