Dojrzałość CBAM · Mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2 (Rozporządzenie (UE) 2023/956)

CBAM obowiązuje od 1 października 2023 roku w formie obowiązku deklaracyjnego, jeszcze przed wejściem w życie systemu finansowego. Obejmuje sześć grup towarów: żelazo i stal, aluminium, cement, nawozy, wodór i energię elektryczną. Importer lub jego upoważniony przedstawiciel celny musi ustalić bezpośrednie, a dla niektórych towarów także pośrednie emisje wbudowane, przypisać je do importowanych kodów CN oraz udokumentować zastosowaną metodę. Rozporządzenie reguluje również odliczenie ceny uprawnień do emisji już uiszczonej w kraju pochodzenia oraz powiązanie z dyrektywą 2003/87/WE.

W praktyce trudność nie ma charakteru prawnego, lecz przemysłowy i informacyjny. Dane o emisjach nie znajdują się w systemie ERP: posiada je producent, często spoza Unii Europejskiej, niekiedy za pośrednictwem kilku podmiotów pośredniczących. Czy wiedzą Państwo, jaka część importowanych wolumenów jest pokryta rzeczywistymi danymi producenta, a nie wartościami domyślnymi? Kto w organizacji odpowiada za deklarację: dział zakupów, cło, dział finansowy, czy nikt konkretny? Co się dzieje, gdy dostawca nie odpowiada przed zamknięciem okresu sprawozdawczego?

Warto rozwiać jedno nieporozumienie: CBAM nie jest rozszerzeniem systemu handlu uprawnieniami do emisji na Państwa własne instalacje. Dotyczy on towarów importowanych, a więc emisji podmiotu trzeciego, które mimo to muszą Państwo udokumentować. Innym często niedocenianym aspektem jest to, że mechanizm przekształca politykę zakupową, ponieważ dwaj dostawcy oferujący tę samą cenę loco fabryka nie mają już takiego samego kosztu dostarczonego towaru w zależności od intensywności emisyjnej ich procesu. Temat wychodzi poza zespół środowiskowy i staje się kwestią sourcingu.

Kontrola zgodności kończy się odpowiedzią tak albo nie: deklaracja została złożona, dane są dopuszczalne lub nie. Diagnoza dojrzałości odpowiada na inne pytanie. Na jakim poziomie kontroli znajduje się Państwa łańcuch gromadzenia, obliczania, weryfikacji i prezentacji wyników, oraz jakie konkretne działanie przenosi dany obszar tematyczny na kolejny poziom. Wynik nie jest opinią, lecz wyliczoną trajektorią, porównywalną między jednostkami biznesowymi i w czasie.

W Datamensio model referencyjny CBAM jest gotowy do użycia i w pełni dostosowywalny. Sztuczna inteligencja dopasowuje obszary tematyczne, pytania i poziomy do Państwa zakresu towarów, albo tworzy wersję na podstawie Państwa własnych dokumentów: procedur zakupowych, specyfikacji dla dostawców, macierzy kodów CN.